Vietnamese Americans and the United States of War

By Lan Duong, Co-Curator of F.O.B. II: Art Speaks  

The world we live in is in an exceptional state.  The United States is conducting two wars in the Middle East while economic and cultural wars rage on in this country’s own backyards.  The Vietnamese people and the overseas Vietnamese community are not alien to this landscape.  Since the beginning of the 20th century, our migrations within Viet Nam and outside of its borders are borne from the idea that war is terrifying and that we must flee from that which terrorizes, such as state repression and political oppression.  In 1954, under the threat of persecution, Catholics felt compelled to flee from the north to the south; American and southern Vietnamese troops re-routed some Vietnamese peasants into strategic hamlets during the war; and finally, the communist regime persecuted the southern Vietnamese and ethnic Chinese after 1975, forcing them to leave the country through terribly desperate means.    

These flows of contact and the traffic of bodies concern me most here in this exhibit.  As co-curators, Tram Le and I have come up with a signpost for the exhibit, which is “@ the crossroads of art + politics + community.”  It is a tagline that speaks to the impasse at which I believe we stand.  The intersections of “Art” (nghệ thuật) and “politics” (chính trị) are key because I know these terms to be historically vexed categories.  In Vietnamese cultural history, the state’s injunctions for the creation of art have actually resulted in a need to suppress artistic expression and exert state control.  It is no wonder that the relations between art and politics are understood by many today to be distinct classifications.  For when the twain have met in the past, there has often been a brutal crackdown, as found in the Nhân Văn Giai Phẩm Affair and as demonstrated in the Vietnamese state’s tactics of censorship that still occur today. 

Yet, it is because of this painful past that I believe the most powerful pieces of art are the ones that speak to the political, interrogating politics for what it says, does not say, or cannot say.  While war continues in the national and international arenas, we, as a community, must also address the war that burns inside our own borders. I am addressing the kinds of suppressions that occur within the Vietnamese American community, specifically the censorship of artistic expression that allows no other politics than anti-communist politics.  I understand that this particular and political form of expression must have a place in American national culture because our voice has often been silenced and grossly misrepresented.  Witness the ways in which we have been seen and screened in the media as either faceless or fanatical or both.  Mourning our dead must take place in order for us to reconcile with the violence of our past and for us to exist in the present. But we must also simultaneously move forward into the future as a dynamic community with a stronger and larger political base.  In doing this, we must recognize that there are those of various ages, who hold different political beliefs and inhabit different sexual orientations, directly reside within the communities in which we live.  As an exhibit, Art Speaks maps out the ways in which we are truly diverse.   

In the aftermath of war, art in this community has been politicized.  As a result, various artworks have been demonstrated against in the overseas communities.  But as a term, demonstration has layered meanings.  The French term for a political demonstration is manifestation.  This is an apt word because in English, manifestation also means to express.  In Vietnamese as well, biểu tình is to make your expressions public.  All of these words speak to the ways in which art can be itself a visible manifestation of political beliefs, ones that are not only profoundly rooted in trauma and tragedy but are also founded within the familiar space of the kitchen and the home, on the city streets from San Jose to Sai Gon, as well as in popular culture as it pervades both Viet Nam and the overseas communities located all over the world.   It is based on these definitions that I sincerely wish that the viewers of this exhibit understand: the works of Art Speaks are premised on the idea that diverse pieces of “art must speak” during times of war and political turmoil.  At the same time that they may agitate in posing critical questions about the ways in which we live today, these works also commemorate “where we have been” and grapple with “where we are going,” to paraphrase Joyce Carol Oates.  More personally, this exhibit, after months of planning and working to facilitate conversations between the community and the community of artists, is a manifestation of my own genuine desire to create sustained dialogue and conversation where I believe it was strongly lacking.  Finally, I want to take the time out to say that after many, many conversations (and pizzas) with my wonderful collaborators Tram Le, Ysa Le, and Ann Phong, working together with these women have demonstrated for me the true meaning of inspired collaboration.   
 

Người Mỹ gốc Việt và nước Mỹ của Chiến Tranh

Lan Dương, Đồng giám tuyển F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng 

Thế giới chúng ta đang sống là một tình trạng khác thường.  Mỹ đang điều khiển hai cuộc chiến tại Trung Đông trong khi cuộc chiến  kinh tế và văn hóa đang diễn ra ngay trong nước.  Người Việt trong nước cũng như hải ngoại không xa lạ gì với bối cảnh này.  Từ đầu thế kỷ 20, những cuộc di dân ngay trong nước Việt Nam và ngoài biên giới đã được bắt đầu từ ý tưởng là chiến tranh khủng khiếp và chúng ta phải trốn khỏi những sự kềm tỏa đất nước và đàn áp chính trị.  Năm 1954, cộng sản buộc những người Công Giáo di cư từ Bắc vào Nam; quân đội Hoa Kỳ đưa dân quê miền Nam vào các ấp chiến lược trong thời kỳ chiến tranh, và sau cùng, chế độ cộng sản trừng phạt người dân miền Nam và người gốc Hoa sau 1975, buộc họ phải rời bỏ đất nước bằng những phương tiện tuyệt vọng.  

Là đồng giám tuyển của cuộc triển lãm, Trâm Lê và tôi tìm được một câu diễn tả ý chính của cuộc triển lãm: “@ giao điểm của nghệ thuật + chính trị + cộng đồng.” Đây là dòng chữ nói lên một ngõ cụt mà tôi nghĩ chúng ta đang đứng ở đấy.  Giao điểm giữa nghệ thuật và chính trị là điểm chính vì tôi biết lịch sử cho thấy những từ này thuộc vào những phạm trù khó khăn.  Trong lịch sử văn hóa Việt Nam, những lời huấn thị về sự sáng tạo nghệ thuật lại tạo nên nhu cầu đè nén những biểu lộ nghệ thuật và thi hành những biện pháp kiểm soát của nhà cầm quyền.  Do đó không lạ gì mà mối tương quan giữa nghệ thuật và chính trị cho đến hôm nay vẫn được nhiều người hiểu là hai thể loại riêng biệt.  Vì khi hai thể loại gặp nhau trong quá khứ, luôn xảy ra những đợt đàn áp tàn bạo, như trường hợp Nhân Văn Giai Phẩm và những chiến thuật kiểm duyệt mà nhà nước Việt Nam sử dụng cho đến ngày hôm nay.  

Tuy nhiên, vì quá khứ đau thương này mà tôi tin rằng những tác phẩm mạnh mẽ nhất là những tác phẩm đề cập đến chính trị, tra vấn chính trị về điều nó nói, không nói, hoặc không thể nói.  Khi chiến tranh tiếp tục xảy ra trong phạm trù quốc gia và quốc tế, chúng ta, như là một cộng đồng, phải nói đến cuộc chiến đang xảy ra trong cộng đồng gốc Việt của chúng ta, nhất là loại kiểm duyệt nghệ thuật không cho phép bất cứ chính trị nào ngoài chính trị chống cộng.  Tôi hiểu rằng tinh thần chính trị loại này có chỗ đứng trong văn hóa Mỹ dòng chính vì tiếng nói của chúng ta thường xuyên bị gạt bỏ và trình bày một cách sai lầm trầm trọng.  Tôi chứng kiến những cách mà chúng ta được nhìn vào hoặc trình bày trên truyền thông báo chí như thể chúng ta không có mặt,  hoặc quá cực đoan.  Thương tiếc những gì đã mất là điều phải làm để chúng ta có thể chịu nhìn nhận những bạo lực của quá khứ chúng ta và cho chúng ta tồn tại trong thời điểm hiện tại.   Nhưng đồng thời chúng ta vẫn phải tiến vào tương lai như một cộng đồng năng động với một nền tảng chính trị mạnh mẽ hơn, rộng rãi hơn. Là một cuộc triển lãm, F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng vạch ra những con đường mà chúng ta thật sự đa nguyên.  Sau cuộc chiến, nghệ thuật trong cộng đồng đã được chính trị hóa.  Kết quả là nhiều tác phẩm bị biểu tình chống lại tại hải ngoại.  Nhưng từ demonstration (biểu tình) có nhiều nghĩa.  Tiếng Pháp biểu tình mang tính chính trị là manifestation.  Đây là một từ thích hợp vì tiếng Anh, manifestation cũng có nghĩa là bày tỏ.  Tiếng Việt cũng vậy, biểu tình là bày tỏ ra ngoài công cộng.  Tất cả những từ này nói lên những cách mà nghệ thuật có thể làm là một sự bày tỏ qua thị giác về tư tưởng chính trị, điều mà không chỉ bắt nguồn sâu xa từ những đau thương hay thảm kịch mà cũng có thể tìm thấy ở những nơi quen thuộc như nhà bếp, căn nhà của chúng ta, trên đường phố từ San Jose đến Sài Gòn, cũng như trong nghệ thuật đại chúng vì nó thâm nhập đến Việt Nam lẫn cộng đồng hải ngoại khắp thế giới.  Chúng ta phải nhận ra rằng nhiều người thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau, có những thái độ chính trị khác nhau và mang những khuynh hướng tình dục khác nhau, sống ngay tại cộng đồng chúng ta đang sống.  Là một cuộc triển lãm, Nghệ Thuật Lên Tiếng cho thấy chúng ta thật sự đa dạng.  

Dựa vào những xác định này mà tôi thành thật mong ước rằng khách thưởng ngoạn của cuộc triển lãm sẽ hiểu: những tác phẩm trong Nghệ Thuật Lên Tiếng bắt nguồn từ ý tưởng nhiều tác phẩm đa dạng sẽ gióng lên tiếng nói trong thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng chính trị.  Đồng thời những tác phẩm này có thể khuấy động với những câu hỏi quan trọng về những lối sống chúng ta sống ngày hôm nay, những tác phẩm này cũng truy niệm “chúng ta đã ở đâu” và níu lấy “chúng ta đi về đâu,” như cách nói của Joyce Carol Oates.  Một cách riêng tư hơn, cuộc triển lãm này, sau nhiều tháng chuẩn bị và cố gắng mở những cuộc trò chuyện giữa cộng đồng và cộng đồng nghệ sĩ, là một sự bày tỏ của lòng thành thật mong muốn tạo ra những cuộc đối thoại lâu dài mà tôi tin rằng bị thiếu vắng trầm trọng.   Sau cùng tôi muốn nói rằng sau nhiều, nhiều cuộc trò chuyện (và pizzas) với những người cộng tác kỳ diệu Trâm Lê, Ysa Lê, và Ann Phong, cùng làm việc với những phụ nữ này đã cho tôi thấy ý nghĩa thực sự của chung vai sát cánh trong công việc.

(Y-Sa chuyển dịch)

Living Without Fear

By Trâm Lê, F.O.B. II: Art Speaks Co-Curator  

Curating an art show in the Vietnamese community is easy, I was told, as long as you do not show any art that is “political.”  When the controversy and ensuing protest about a community newspaper exploded centering on an art piece depicting a footbath painted with the flag of the Republic of Viet Nam, we had to ask, “Where does the political end and art begin?”  For too long, the Vietnamese community has defined “political” to mean either “anti-communist” or “pro-communist” with the former being the only acceptable label in this “community.”  Moreover, if the artwork contains any symbols, colors, or images relating to this kind of politics, it is propaganda.   

F.O.B. II: Art Speaks seeks to expand on these definitions because as long as we subscribe to this dichotomous ideology, we continue to allow two things:  1) those outside the community to see us as overzealous protestors with only one way of thinking and 2) ourselves to live in a constant state of fear of saying something that is considered “too pro-communist” or “not anti-communist enough” or whatever is the “wrong” statement/sentiment/belief/ideology, etc. or else we will be shamed out of the community.  Only when we let go of these limiting definitions of “politics,” “art,” and “community” and dialogue together, can we let go of the toxicity of this legacy of war and truly move on to the process of healing and strengthening our community in a lasting way.   

With that spirit, F.O.B. II needed to come from the community rather than from VAALA as an organization.  We asked for the collaboration from all segments of the community—not only from the artists themselves but also from community leaders, scholars, journalists, protestors, and especially those whose voices have been silenced through censorship either in Viet Nam or here in the U.S.  We wanted to consider all voices and provide a platform for the community to speak up and become strengthened by having a collective voice rather a divided one. 

Especially in our community, it becomes increasing difficult to separate art, politics, and community.  Politics are defined by those who have the power to do so versus those who are controlled; thus, most aspects of life are political or politicized.  On the other hand, art has evolved from being a physical creation to the elevation of the concept as art in itself.  Furthermore, the Vietnamese community includes not only those who are either pro- or anti-communist, but rather a diversity of independent opinions and histories.  F.O.B. II explores where these three aspects converge and intersect and how these issues are articulated through different medium of art by offering groupings of artworks that speak to each other:  politics of memory, youth culture and identity politics, contemporary politics, body politics, and (self)censored politics.  Co-curator Lan Duong and I selected each artwork asking whether or not it significantly contributed to the dialogue in terms of diverse representation:  geographical location of the artist, age, gender, sexual orientation, and varied political beliefs.   

We encourage you to visit these different rooms to hear the different conversations that are taking place in the community and outside of its borders.  Augmenting these visual artworks are live performances; a live drawing of a graffiti art mural; a participatory art mural; panel discussions; a walk through with the curators followed by conversations with select artists; and art-making workshops for youths. 

Ultimately, we hope that the works of art, performances, music, and literature enable the community to communicate their hopes, memories, fears, and triumphs.  Through the use of imaginary landscapes and homelands, the commemorations of our past and memories, and tributes to our achievements and failures, these are the powerful ways in which we speak about ourselves.  Art is not only used to record history, pass on knowledge, and communicate ideas, but there is a compelling reason for why it has survived since prehistoric times and is at once treasured and feared by kings and dictators.  Art does so because it stirs the imagination and speaks to the soul.  We invite you to open your imagination and hope that the artworks here speak to your soul just as profoundly, so that you leave with a renewed spirit and an urge to speak out fearlessly. 
 

Sống Không Sợ Hãi

Trâm Lê, Đồng giám tuyển F.O.B. II: Art Speaks 

Làm giám tuyển cho một cuộc triển lãm dễ thôi, tôi được cho biết như vậy, miễn là bạn đừng có trưng bày những tác phẩm “chính trị.” Khi cuộc tranh luận và tiếp theo là cuộc biểu tình chống một tờ báo trong cộng đồng nổ ra chung quanh một tác phẩm nghệ thuật trình bày một cái chậu rửa chân sơn lá cờ Việt Nam Cộng Hòa, chúng tôi phải hỏi, “Ở điểm nào thì chính trị chấm dứt và nghệ thuật bắt đầu?” Từ lâu, cộng đồng Việt Nam đã định nghĩa “chính trị” nghĩa là “chống cộng” hoặc “thân cộng” và nhãn hiệu “chống cộng” là nhãn hiệu duy nhất được chấp nhận trong “cộng đồng” này.  Còn nữa, nếu tác phẩm nghệ thuật mang những biểu tượng, màu sắc, hoặc hình ảnh liên quan đến chính trị kiểu này, thì đó là tuyên truyền.   

F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng tìm hiểu việc mở rộng những định nghĩa này vì nếu chúng ta tán thành chủ nghĩa lưỡng phân đối nghịch (chỉ một trong hai), chúng ta tiếp tục cho phép hai điều xảy ra:  1) những người ngoài cộng đồng nhìn chúng ta như những người hăng hái biểu tình với chỉ một cách suy nghĩ  2) chính chúng ta luôn sống trong trạng thái sợ hãi khi nói một điều gì bị cho là “quá thân cộng” hay “không đủ chống cộng” hoặc bất cứ điều gì “sai,” còn nếu không thì chúng ta sẽ làm xấu hổ cộng đồng.  Chỉ khi nào chúng ta bỏ đi những định nghĩa hạn hẹp của “chính trị,” “nghệ thuật,” và “cộng đồng” và cùng nhau đối thoại, chúng ta mới có thể bỏ đi những chất độc của di sản chiến tranh và thực sự tiến tới việc chữa lành vết thương và làm vững mạnh cộng đồng của chúng ta một cách lâu dài.  

Với tâm niệm đó, F.O.B. II cần phải đến từ cộng đồng hơn là VAALA, vốn chỉ là một tổ chức.  Chúng tôi mời nhiều thành phần trong cộng đồng cộng tác – không chỉ là từ các nghệ sĩ mà cả từ những vị lãnh đạo cộng đồng, giáo sư, nhà báo, những người biểu tình, và nhất là những tiếng nói đã bị gạt đi bởi kiểm duyệt tại Việt Nam lẫn Hoa kỳ.  Chúng tôi muốn quan tâm đến tất cả các tiếng nói và cung cấp một diễn đàn cho cộng đồng cùng đưa ra tiếng nói và trở nên mạnh mẽ bởi vì có một tiếng nói chung thay vì chia rẽ.  

Đặc biệt là trong cộng đồng chúng ta, ngày càng khó phân chia nghệ thuật, chính trị, và cộng đồng.  Chính trị được phân định bởi những người có quyền đặt định nghĩa chống lại những người bị kiểm soát; vì vậy, hầu như mọi mặt của cuộc sống đều có chính trị hoặc bị chính trị hóa.  Mặt khác, nghệ thuật lại được nâng cao từ là những tác phẩm mang tính vật thể lên thành khái niệm nghệ thuật tự thân  Hơn nữa, cộng đồng Việt Nam không chỉ bao gồm những người chống hoặc thân cộng, mà là một tập hợp đa nguyên với  nhiều ý kiến độc lập và lịch sử đa dạng.  F.O.B. II tìm hiểu xem ba địa hạt này gặp nhau và giao nhau ở đâu, và những điều này được diễn tả qua nhiều lãnh vực nghệ thuật bằng cách chọn các tác phẩm nghệ thuật có thể nói với nhau về: chính trị qua ký ức, văn hóa tuổi trẻ và chính trị bản sắc, chính trị đương thời, chính trị thân thể, và chính trị bị hoặc tự kiểm duyệt.  Đồng giám tuyển Lan Dương và tôi đã chọn từng tác phẩm với câu hỏi không biết tác phẩm có đóng góp thêm vào việc đối thoại trong vấn đề trình bày đa nguyên:  người nghệ sĩ sống ở đâu, tuổi tác, giới tính, khuynh hướng tình dục và những tin tưởng chính trị khác nhau.  

Chúng tôi mời bạn đi thăm những căn phòng trong cuộc triển lãm để lắng nghe những cuộc đàm luận đang diễn ra trong cộng đồng và bên ngoài cộng đồng.  Đưa những tác phẩm nghệ thuật tạo hình lên cao hơn nữa là các buổi trình diễn; một buổi vẽ tường graffiti; một buổi cùng nhau vẽ; những cuộc hội luận; thăm khu triển lãm với hai giám tuyển và trò chuyện cùng một số nghệ sĩ; và workshops về nghệ thuật dành cho các em thiếu niên.  

Cuối cùng, chúng tôi hy vọng rằng những tác phẩm nghệ thuật tạo hình, trình diễn, âm nhạc, và văn học có thể đưa cộng đồng đến với việc chia sẻ những niềm hy vọng, ký ức, nỗi sợ hãi, và những chiến thắng.  Bằng cách sử dụng những hình ảnh tưởng tượng của phong cảnh và quê hương, sự tưởng niệm quá khứ và ký ức của chúng ta, và sự trân trọng với những vinh quang cũng như thất bại, đây là những phương cách mạnh mẽ để chúng ta nói về chính chúng ta.  Nghệ thuật không chỉ để ghi lại lịch sử, truyền lại kiến thức, và truyền đạt ý tưởng, mà còn có một lý do mạnh mẽ tại sao nghệ thuật tồn tại từ thời tiền sử và một thời được xem như là báu vật và cũng là một điều đáng sợ đối với bậc vua chúa và những nhà độc tài.  Đó là vì nghệ thuật  khuấy động khả năng tưởng tượng và chạm vào tâm hồn.  Chúng tôi mời các bạn hãy mở óc tưởng tượng và hy vọng rằng những tác phẩm ở đây sẽ chạm đến tâm hồn bạn một cách sâu sắc, để bạn có thể ra về với một tinh thần mới và một sự thúc đẩy nói lên tiếng nói không sợ hãi.   

(Y-Sa chuyển dịch)